Een aantal jaren geleden gaf ik mijn mentorklas de wind van voren. Ze hadden getekend op het behang. Piemeltjes, een karikatuur van de lesgevende docent, een hakenkruis. De conciërge was er druk mee om alle onbeholpenheid te herstellen.
Op de een of andere manier moest ik eerst door een muur van onbegrip opboksen. Het was alsof het schoolgebouw van niemand was, dat de normale fatsoensregels daar niet golden. Maar uiteindelijk drong het door dat het eigenlijk superongepast gedrag was, dat de conciërge er niet is om hun rotzooi op te ruimen. De klas bood verontschuldigingen aan.
‘En hoe gaan jullie het nu goed maken?’ vroeg ik de klas. Ik werd schaapachtig aangekeken. Goedmaken? We hebben toch sorry gezegd?
Ik had een koffiekopje in mijn handen en hield het omhoog. ‘Zien jullie dit kopje? Het is het favoriete kopje van de directeur. Iedere morgen wanneer zij binnenkomt, struint ze de kastjes af naar juist dit kopje. Het is belangrijk voor haar.’
En met één beweging smeet ik het koffiekopje op de grond aan diggelen. De klas schrok zich wild. Er zat gelukkig geen koffie in, maar de scherven lagen verspreid door het lokaal.
‘Ik ga nu sorry zeggen tegen de directeur’.
…
‘Heb ik het daarmee goed gemaakt?’
Vol ongeloof keek de klas me aan. Toen zei één leerling, de verlegen stille leerling, op rustige toon:’Nee Judith, want het kopje is kapot.’
‘Precies! Dus wat kan ik doen om het goed te maken?’
‘ Een nieuw kopje kopen’ zei een ander.
‘Precies! Dus wat gaan jullie doen om het goed te maken dat de conciërge nu bezig is geweest om jullie graffiti te herstellen?’
De klas besloot om de conciërge een middag te helpen in de school.
Een ander voorbeeld, met dezelfde strekking. Drie jongens waren een wat bijzondere leerling aan het plagen/pesten. Ze liepen met z’n drieën op deze leerling af. De leerling, sociaal compleet onhandig, voelde zich zo bedreigd dat hij een stoel pakte en dit dreigend boven zijn hoofd hield. De drie baasjes kregen een time-out. Niet in staat tot zelfreflectie, vond één baasje het zo oneerlijk dat de bange leerling geen time-out had gekregen, dat hij hem de volgende dag opwachtte op het schoolplein en een paar rake klappen gaf. Een schorsing was het gevolg.
Na een schorsing volgt een herstelgesprek. In het herstelgesprek bespraken we de eerste situatie nog een keer minutieus na. Nu pas besefte deze leerling dat de leerling met de stoel gedreigd had omdat hij zich ontzettend bang voelde. Dat het dreigend is wanneer drie leerlingen je in de hoek drijven. Dat deze leerling eerder gepest is geweest en dat dat wonden achterlaat die niet altijd even zichtbaar zijn.
Ook deze leerling vroeg ik hoe hij het goed zou maken. Want alleen sorry zeggen was niet voldoende. Wat volgde was een van de mooiste gesprekken die ik tussen leerlingen heb gezien. Het baasje zei tegen de bange leerling: ‘Ik heb spijt van wat ik heb gedaan. Ik zag het even anders, maar nu begrijp ik dat je bang van me was. En ik kan me voorstellen dat je nog steeds bang voor me bent en dat vind ik erg. Ik zal je vertellen wat ik ga doen. Iedere keer wanneer ik zie dat iemand onaardig tegen je doet, kom ik naast je staan en ga ik je helpen. Dat is mijn manier om het goed te maken met jou.’
Deze week was onze minister van onderwijs zich van geen kwaad bewust, toen hij zich uitsprak voor de scholen die ouders vragen om met hen homoseksualiteit af te wijzen. Het staat natuurlijk wat verkapter opgeschreven dan deze boute discriminatie, maar de strekking is compleet duidelijk. De minister van onderwijs zei dat grondwaarden mogen botsen als de school er maar voor zorgt dat leerlingen zich veilig voelen. Hoe de grove afwijzing kan stroken met het gevoel van veiligheid is een compleet raadsel wat hier in het midden werd gelaten.
Minister Slob heeft deze week onze meest waardevolle tolerantie aan diggelen gescheurd, door te stellen dat groepen jongeren, met goedkeuring van de meest nabije volwassenen (te weten ouders en docenten) bewust en met volle toerekeningsvatbaarheid, mogen worden buitengesloten.
Arie Slob is terug gekomen op zijn verklaring.
Ik ben zo benieuwd hoe hij het goed gaat maken.